Συντάκτης: rabbiaviola

μια προσπάθεια κατανόησης του τι είναι έμφυλη βία, ποιες μορφές μπορεί να πάρει η κακοποίηση, πώς γεννάται και αναπαράγεται και τι κάνουμε απέναντί της

Το κείμενο που διαβάζετε έχει σκοπό να συζητήσει θέματα που έχουν απασχολήσει πολύ τα τελευταία χρόνια. «Γιατί χρειάζεται ο όρος γυναικοκτονία και δεν αρκεί το ανθρωποκτονία; Τι άλλο θέλουν πια, ισότητα δεν έχουμε; Γιατί δεν έφυγε αν ήταν πράγματι κακοποιητικός ο άντρας της;»

Σκοπός μας δεν είναι να κουνήσουμε το δάχτυλο σε κανέναν. Δε θεωρούμε πως είμαστε «ειδήμονες». Απλούστατα πιστεύουμε πώς η έμφυλη βία πρέπει να εξαλειφθεί και για να γίνει αυτό πρέπει πρώτα να την κατανοήσουμε. Για αυτό, το εν λόγω κείμενο έχει σκοπό να αναδείξει τι είναι έμφυλη βία, ποιες μορφές μπορεί να πάρει η κακοποίηση, που μπορεί να λάβει χώρα και να εξηγήσει πώς όλες αυτές οι μορφές έχουν την ίδια ρίζα, την πατριαρχία. Να αναπτύξει πώς οι πατριαρχικές αντιλήψεις αναπαράγονται πρώτα από θεσμικά πρόσωπα και φορείς διαχέοντας τα στο κοινωνικό σύνολο και πώς το κοινωνικό σύνολο συμβάλει στην κανονικοποίησή τους με απλές καθημερινές συμπεριφορές. Να αναδείξει τη σημασία του να μπορέσουμε να εντοπίσουμε στις δικές μας συμπεριφορές ενδεχόμενα προβληματικά στοιχεία και να τα αποδομήσουμε καθώς και τη σημασία του να διεκδικήσουμε συλλογικά τη δημιουργία των απαραίτητων δομών στήριξης για τα άτομα που τις έχουν ανάγκη.

Τι είναι έμφυλη βία; Ποιες μορφές μπορεί να πάρει η κακοποίηση;

Έμφυλη βία είναι οι διαφορετικές μορφές βίας (σωματικής, ψυχολογικής, σεξουαλικοποιημένης) που δέχεται ένα άτομο λόγω της έμφυλης ταυτότητάς του ή της σεξουαλικότητάς του. Δηλαδή η βία που δέχεται μια γυναίκα επειδή είναι γυναίκα, που δέχεται ένα τρανς άτομο επειδή είναι τρανς, που δέχεται ένα κουίρ άτομο επειδή είναι κουίρ. Μπορεί να ασκηθεί βία σε γυναίκα/θηλυκότητες και να μην είναι έμφυλη βία. Αυτό που καθορίζει το αν κάτι εμπίπτει στον ορισμό έμφυλη βία είναι ότι η βία ασκήθηκε λόγω του φύλου του ατόμου (το αν ο λόγος που ασκείται αυτή η βία πηγάζει από το φύλο του).

Οι περισσότεροι όταν ακούν τον όρο έμφυλη βία, σκέφτονται σεξουαλικές επιθέσεις από αγνώστους σε σκοτεινά σοκάκια. Η αντίληψη όμως ότι η έμφυλη βία ασκείται από αγνώστους δε θα μπορούσε να απέχει παραπάνω από την πραγματικότητα. Τόσο στην Ελλάδα, όσο και παγκοσμίως, στην πλειονότητα των υποθέσεων έμφυλης βίας ο δράστης είναι κάποιος γνωστός του ατόμου που υπέστη τη βία (πρώην, νυν, σύζυγος, συγγενής, πατέρας, φίλος).

Η κακοποίηση μπορεί να πάρει πάρα πολλές μορφές:

Σωματική βία

Η σωματική βία είναι κάθε πράξη σωματικής κακοποίησης που έχει ως σκοπό να προκαλέσει σωματικό πόνο, δυσφορία ή τραυματισμό σε ένα άλλο άτομο με ή χωρίς την χρήση ή απειλή κάποιου αντικειμένου. Η σωματική βία μπορεί να πάρει πολλές μορφές από ένα σπρώξιμο ή ένα χαστούκι ως ξυλοδαρμό ή και δολοφονία. Στα πλαίσια μιας κακοποιητικής σχέσης συχνά ξεκινάει από πιο «ήπιες» μορφές και μπορεί να κλιμακώνεται μες τη διάρκεια της.

Γυναικοκτονία/ Εμφυλοκτονία

Η γυναικοκτονία/ εμφυλοκτονία συνιστά ακραία μορφή έμφυλης βίας και πρόκειται για την δολοφονία/ανθρωποκτονία θηλυκοτήτων επειδή είναι θηλυκότητες. Η γυναικοκτονία/ εμφυλοκτονία είναι ένα έγκλημα που προκύπτει από την κοινωνικά ανεκτή βία εις βάρος των θηλυκοτήτων και της αντίληψης της αντρικής εξουσίας πάνω στα σώματα και στις ζωές τους. Παρόλο που ο όρος «γυναικοκτονία» χρησιμοποιείται τα τελευταία χρόνια το φαινόμενο δεν είναι καινούργιο, καθώς τις προηγούμενες δεκαετίες βαφτίζονταν ως «εγκλήματα πάθους – εγκλήματα τιμής – εγκλήματα αντιζηλίας – οικογενειακές τραγωδίες». Τα φεμινιστικά κινήματα τα τελευταία χρόνια αγωνίζονται να καθιερωθεί ο όρος «γυναικοκτονία» τόσο κοινωνικά όσο και νομικά, καθώς αποτελεί ένα κοινωνικό φαινόμενο για την εξάλειψη του οποίου πρέπει να ληφθούν μέτρα.

Ψυχολογική βία

Η ψυχολογική κακοποίηση είναι ένα σύνολο ενεργειών που συστηματικά υπονομεύουν, μειώνουν, υποτιμούν και εκφοβίζουν το άτομο με σκοπό να του προκαλέσουν συναισθηματική και ψυχολογική βλάβη, ώστε ο κακοποιητής να έχει τον απόλυτο έλεγχο στην ζωή του ατόμου. Η ψυχολογική βία εκφράζεται με πολλές μορφές και παρόλο που τα τραύματα δεν είναι ορατά οι συνέπιες για την ζωή του ατόμου είναι εξίσου βλαπτικές με τις άλλες μορφές βίας.

Λεκτική βία

Ως λεκτική βία χαρακτηρίζεται ο κακοποιητικός λόγος που έχει ως στόχο να μειώσει την αυτοεκτίμηση του ατόμου, να το κάνει να αισθάνεται ότι δεν αξίζει τίποτα, να αισθάνεται φόβο και αδυναμία. Ο κακοποιητικός λόγος έχει πολλές μορφές όπως φωνές, εξύβριση, εξευτελισμό, κριτική, ταπείνωση, δυσφήμηση, τρομοκρατία, απειλές προς το επιζών άτομο ή προς παιδιά, αγαπημένα πρόσωπα ή κατοικίδια. Η λεκτική βία μπορεί να συμβαίνει κατ’ ιδίαν αλλά και με την παρουσία άλλων ατόμων. Ακόμα, η λεκτική βία μπορεί να εκφράζεται και με έμμεσο τρόπο, όπως με την έκφραση του προσώπου, χειρονομίες ή και με την αδιαφορία στις ανάγκες και επιθυμίες του ατόμου.

Απομόνωση/ Αποκλεισμός

Η απομόνωση είναι μια μορφή ψυχολογικής και κοινωνικής βία κατά την οποία το κακοποιητικό άτομο προσπαθεί να απομονώσει το άλλο άτομο από το οικογενειακό, φιλικό και συχνά εργασιακό του περιβάλλον, μπορεί να το κάνει να στραφεί εναντίον του κοινωνικού του κύκλου και σε πιο επικίνδυνες μορφές μπορεί να του απαγορεύει να κάνει πράγματα μόνο του και να παίρνει αποφάσεις για την ζωή του. Η απομόνωση είναι μια χειριστική τεχνική που στοχεύει στον έλεγχο της ζωής του ατόμου και στην εξάρτηση του από τον κακοποιητή.

Gaslighting (αυτό-αμφισβήτηση)

Το Gaslighting (γκασλάιτινγκ) είναι μια μορφή ψυχολογικής χειραγώγησης κατά την οποία ο κακοποιητής προσπαθεί να προκαλέσει στο άλλο άτομο την αίσθηση ότι οι πεποιθήσεις του, οι αναμνήσεις του και αυτά που νιώθει δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Μέσα από συστηματική άρνηση, παραπλάνηση και ψέματα ο κακοποιητής προσπαθεί να χειραγωγήσει το άλλο άτομο κάνοντάς το να αναρωτιέται μήπως έχει χάσει τα λογικά του και να αμφισβητεί τον εαυτό του για όσα πιστεύει, λέει ή αισθάνεται. Το gaslighting μπορεί να έχει πολύ βλαπτικές συνέπιες στην ψυχολογία του ατόμου, καθώς σταδιακά μπορεί να χάνει την ικανότητα του να σκέφτεται και να αποφασίζει για τον εαυτό του, βρίσκεται μόνιμα σε μια κατάσταση σύγχυσης και παραπλάνησης και μπορεί να οδηγηθεί στο να χάνει την αίσθηση των δικών του επιθυμιών και συναισθημάτων.

Παρακολούθηση/ stalking

Ως stalking (στόκινγκ) ή αλλιώς εμμονική παρενοχλητική παρακολούθηση χαρακτηρίζονται οι επίμονες, επαναλαμβανόμενες, ανεπιθύμητες και σκόπιμες συμπεριφορές και πράξεις, όπως η παρακολούθηση, τα μηνύματα, τηλεφωνήματα, οι απρογραμμάτιστες επισκέψεις που έχουν ως σκοπό να προκαλέσουν φόβο, τρόμο και ανησυχία στο άτομο που τις δέχεται. Το stalking μπορεί να συμβαίνει και στον ψηφιακό και στον πραγματικό κόσμο με τον stalker (άτομο που παρακολουθεί) να εμφανίζεται εκεί που είναι το άτομο χωρίς προειδοποίηση, να παρακολουθεί την ζωή του, να εισβάλει στο προσωπικό και επαγγελματικό του χώρο, να το απειλεί, καθώς μπορεί να διαπράττει και μια σειρά άλλων παραβιαστικών συμπεριφορών. Το άτομο που το βιώνει βρίσκεται συνεχώς σε μια κατάσταση απειλής, φόβου και απώλειας ελέγχου για την ζωή του.

Κτητικότητα/ Έλεγχος

Συμπερασματικά, όλα τα παραπάνω αποτελούν μορφές ψυχολογικής κακοποίησης με τις οποίες το κακοποιητικό άτομο έχει σκοπό να χειραγωγήσει το άλλο, ώστε να το βάλει να κάνει αυτά που εκείνο θέλει σε κάθε περίπτωση και να ελέγχει την ζωή του. Όλες αυτές οι μορφές βίας συχνά προέρχονται από την πεποίθηση ότι ένα άτομο έχει εξουσία/δικαιοδοσία στην ζωή κάποιου άλλου και ότι το δεύτερο άτομο αποτελεί «κτήμα», οπότε είναι υποχρεωμένο να ζει την ζωή του και κάνει πράγματα σύμφωνα με τις πεποιθήσεις του κακοποιητή.

Σεξουαλικοποιημένη βία

Σεξουαλικοποιημένη βία είναι κάθε μορφή σεξουαλικής πράξης ή απόπειρα τέτοιας πράξης χωρίς την ελεύθερη και εκούσια συναίνεση των εμπλεκόμενων ατόμων. Κατά την άσκηση της μπορεί να χρησιμοποιηθεί σωματική βία ή απειλές για σωματική βία, εξαναγκασμός ή εκβιασμός και μπορεί να ασκηθεί σε οποιαδήποτε χώρο, προκαλώντας βλάβες σε όλους τους τομείς της ζωής του επιζώντος.

Σεξουαλική Παρενόχληση

Σεξουαλική παρενόχληση θεωρείται κάθε ανεπιθύμητη λεκτική ή σωματική συμπεριφορά με σεξουαλικό χαρακτήρα που προσβάλει το άτομο που την δέχεται. Η σεξουαλική παρενόχληση συχνά λαμβάνει χώρα σε κοινωνικά ή σε εργασιακά περιβάλλοντα, όπου οι σχέσεις εξουσίας καθιστούν πιο ευάλωτα τα άτομα που τη δέχονται.

Παραβιαστική συμπεριφορά

Παραβιαστική συμπεριφορά χαρακτηρίζεται κάθε συμπεριφορά που παραβιάζει τα όρια κάποιου ατόμου με ή χωρίς σεξουαλικό κίνητρο. Ένα άτομο μπορεί να έρθει αντιμέτωπο με παραβιαστικές συμπεριφορές σε όλα τα περιβάλλοντα στα οποία υπάρχει.

Εμπορία ανθρώπων για σεξουαλική εκμετάλλευση/ human trafficking

Το human trafficking (χιούμαν τράφικινγκ) είναι ένα ειδεχθές έγκλημα έμφυλης βίας κατά το οποίο άτομα διακινούνται ως εμπόρευμα με σκοπό την προσκόμιση οικονομικού κέρδους από την εκμετάλλευσή τους. Μέσα από την χρήση βίας, εξαναγκασμού, μέσω απαγωγής ή εξαπάτησης άτομα ξεριζώνονται από τον τόπο τους, κρατούνται έγκλειστα και εξαναγκάζονται σε διάφορες μορφές σεξουαλικής εκμετάλλευσης, αναγκαστικής εργασίας και κάθε μορφή αναγκαστικής επιταγής.

Εκδικητική πορνογραφία/ revenge porn

Το revenge porn (ριβέντζ πορν) αναφέρεται στη λήψη ή/και στη διανομή και δημοσίευση εικόνων ή/και βίντεο με σεξουαλικό περιεχόμενο χωρίς την συγκατάθεση του ατόμου που απεικονίζεται στο περιεχόμενο αυτό. Η δημοσίευση του υλικού αυτού, γίνεται συνήθως (αλλά όχι αποκλειστικά) από πρώην ή νυν συντρόφους, με σκοπό την εκδίκηση, την ψυχολογική βλάβη, την τιμωρία και έκθεση του άλλου ατόμου.

Stealthing

Το stealthing (στίλθινγκ) είναι η πράξη της αφαίρεσης του προφυλακτικού κατά την διάρκεια της σεξουαλικής πράξης εν αγνοία του/της συντρόφου την ώρα που έχει συναινέσει σε επαφή με προφύλαξη. Αποτελεί μια μορφή σεξουαλικής επίθεσης που εκθέτει το άτομο σε σεξουαλικλως μεταδιδόμενα νοσήματα, απρογραμμάτιστη/ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη και αποτελεί ξεκάθαρη παραβίαση των ορίων του.

Slut shaming/ σεξουαλικός στιγματισμός

Ο όρος slut shaming (σλάτ σέιμινγκ) αναφέρεται σε ένα σύνολο συμπεριφορών που έχουν στόχο να προκαλέσουν ενοχές, να ντροπιάσουν, να υποτιμήσουν και να κρίνουν ένα άτομο όταν εκφράζει την σεξουαλικότητά του ή αυτό που μπορεί να θεωρήσουν σαν έκφραση της σεξουαλικότητας του. Η κριτική συχνά μπορεί να αναφέρεται στον τρόπο που επιλέγει το άτομο να ντύνεται, να συμπεριφέρεται ή να ζει την ζωή του όταν τα παραπάνω δεν ανταποκρίνονται στα ετεροκανονικά στερεότυπα για το πως «πρέπει» να είναι και να συμπεριφέρονται τα άτομα γενικότερα ή και ανάλογα με το φύλο τους. Το slut shaming αποτελεί μορφή εκφοβισμού με βασικούς αποδέκτες θηλυκότητες. Μπορεί όμως να συμβεί σε οποιοδήποτε άτομο ανεξαρτήτως φύλου και ηλικίας.

Victim blaming / κατηγορία θύματος

Το victim blaming (βίκτεμ μπλέιμινγκ) χρησιμοποιείται σαν τακτική για να μεταφέρεται η ευθύνη της κακοποίησης από τον κακοποιητή στα επιζώντα έμφυλης βίας. Δυστυχώς, το victim blaming το βλέπουμε να συμβαίνει ακόμα και σε περιπτώσεις γυναικοκτονιών. Είναι φανερό ότι το victim blaming είναι μια μορφή κακοποιητικής συμπεριφοράς που επανατραυματίζει τα επιζώντα κακοποίησης, τους δημιουργεί ενοχές, ντροπή και τα αποθαρρύνει από το να μιλήσουν και να ζητήσουν την βοήθεια και την στήριξη που χρειάζονται. Το victim blaming σκοπό έχει να προστατεύει τους κακοποιητές και συμβάλει στην κανονικοποίηση και διαιώνιση της βίας και της ανισότητας. Καμιά συμπεριφορά, ρούχο ή κατάσταση δεν δικαιολογεί την βία και η ευθύνη ανήκει πάντα στο άτομο που την ασκεί.

Βιασμός

Ο βιασμός είναι η τέλεση ή απόπειρα τέλεσης κάθε σεξουαλικής πράξης χωρίς την εκούσια, ελεύθερη και αβίαστη συναίνεση του άλλου ατόμου, πολλές φορές με την χρήση βίας ή απειλής.

Τι είναι η συναίνεση;

Συναίνεση είναι η ελεύθερη, συνειδητή και ξεκάθαρη άδεια/συγκατάθεση που δίνει ένα άτομο για την συμμετοχή του σε μια ενέργεια, συνθήκη ή πράξη. Η συναίνεση έχει κάποια βασικά χαρακτηριστικά για να είναι ειλικρινής. Δεν πρέπει να έχει προέλθει από πίεση, εκβιασμό, εξαναγκασμό, υποχρέωση, χειραγώγηση, επιβολή. Η συναίνεση είναι αναστρέψιμη, δηλαδή το άτομο ανά πάσα ώρα και στιγμή έχει την δυνατότητα να αλλάξει γνώμη, να πάρει πίσω την συγκατάθεση του, να σταματήσει ή να αποχωρίσει. Ακόμα, προϋπόθεση της συναίνεσης είναι η ενημέρωση. Πριν συναινέσει το άτομο είναι απαραίτητο να έχει όλες τις πληροφορίες σχετικά με το σε τι συναινεί και με το τι πρόκειται να συμβεί. Όταν δίνουμε την συναίνεσή μας δεν σημαίνει ότι συμφωνούμε στα πάντα, η συναίνεση είναι συγκεκριμένη, μπορεί να αφορά συγκεκριμένες συνθήκες, χρονική στιγμή ή και κατάσταση και μπορεί να διαπραγματεύεται συνεχώς. Τέλος, βασικό χαρακτηριστικό της συναίνεσης είναι ο ενθουσιασμός, δηλαδή η έκφραση ξεκάθαρης θετικής επιθυμίας του ατόμου για να συμμετέχει σε μια πράξη.

Συναίνεση ΔΕΝ είναι

– Όχι

– Άλλαξα γνώμη

– Η σιωπή

– Ίσως, Μπορεί

– Θέλω χρόνο

– Νιώθω άβολα

– Σταμάτα

– Θέλω να φύγω/φύγεις

– Δεν έχω πολλή όρεξη

– Όχι, ευχαριστώ

– Μπα

– Μμμ

– Με τίποτα

– Ίσως αργότερα, άλλη στιγμή

– Δεν θέλω

– Άσε με να το σκεφτώ

Εν ολίγοις, οτιδήποτε πέρα από ενθουσιώδη κατάφαση είναι άρνηση. Αν δεν είσαι σίγουρος, είναι απλό: ρώτα!

Οικονομική βία

Η οικονομική βία είναι η στέρηση πόρων, αγαθών, υπηρεσιών και ευκαιριών με σκοπό το άτομο να είναι οικονομικά εξαρτημένο και χειραγωγούμενο από τον κακοποιητή. Η οικονομική βία μπορεί να εκφραστεί με πολλές μορφές, όπως την απαγόρευση ή παρεμπόδιση του ατόμου να εργαστεί με αποτέλεσμα να του στερείται το δικαίωμα της οικονομική αυτονομίας. Ακόμα, μορφή οικονομικής βίας είναι όταν ο κακοποιητής αποσπά τον μισθό του άλλου ατόμου, του στερεί την πρόσβαση σε χρηματοπιστωτικούς πόρους ή δεν του επιτρέπει την πρόσβαση σε οικογενειακούς ή κοινούς λογαριασμούς. Ο εξαναγκασμός σε χρέη είναι μορφή οικονομικής βίας στην οποία το άτομο εξαναγκάζεται να πάρει δάνειο στο όνομά του. Οικονομική βία θεωρείται επίσης όταν το άτομο δεν λαμβάνει τα αναγκαία χρήματα για την κάλυψη των βασικών του αναγκών. Όλα τα παραπάνω είναι μορφές κακοποίησης που έχουν ως αποτέλεσμα να στερήσουν την αυτονομία του ατόμου, να το κρατήσουν εγκλωβισμένο στην κακοποιητική κατάσταση με την επιβίωσή του να εξαρτάται από το κακοποιητικό άτομο.

Ενδοοικογενειακή βία

Ο όρος ενδοοικογενειακή βία αναφέρεται στην βία που λαμβάνει χώρα στα πλαίσια της οικογένειας και μπορεί να εκδηλώνεται με όλες τις μορφές βίας που αναφέρθηκαν παραπάνω (λεκτική, σωματική, σεξουαλικοποιημένη, οικονομική) και είναι σε παγκόσμιο επίπεδο μια από τις πιο συχνές/συνηθισμένες μορφές έμφυλης βίας. Ενδοοικογενειακή βία είναι οι συστηματικές παραβιαστικές και ελεγκτικές συμπεριφορές που ένα μέλος ή περισσότερα μέλη της οικογένειας ασκούν στα αλλά με σκοπό την διατήρηση της εξουσίας πάνω στις ζωές τους (και πολλές φορές και στα σώματά τους). Το κακοποιητικό μέλος χρησιμοποιεί την βία για να εκφοβίσει, τρομοκρατήσει, αποδυναμώσει τα άλλα μέλη ώστε να μπορεί να τα χειρίζεται και να τα κρατάει εγκλωβισμένα σε αυτή την κατάσταση. Τα άτομα που υφίστανται οικογενειακή βία βρίσκονται σε μια μόνιμη κατάσταση απειλής, άγχους, τρομοκρατίας χωρίς να υπάρχει πολλές φορές κάποια ορατή διέξοδος από αυτή την κατάσταση.

Ομοφοβία/ Τρανσφοβία

Ομοφοβία και τρανσφοβία είναι όροι που χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν κάθε μορφή προκατάληψης, απόρριψης, λεκτικής βίας, σωματική επίθεσης, διάκρισης απέναντι σε άτομα λόγω του σεξουαλικού τους προσανατολισμού ή της τρανς ταυτότητας τους.

Η βία που μπορεί να δεχτούν τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα μπορεί να εκφράζεται και με πιο έμμεσους τρόπους. Συχνά, τα άτομα αυτών των κοινωνικών ομάδων βιώνουν τον εργασιακό αποκλεισμό (κυρίως τα τράνς άτομα) που λόγω του σεξουαλικού τους προσανατολισμού ή της ταυτότητας φύλου τους μπορεί να έρθουν αντιμέτωπα με την διάκριση και τον αποκλεισμό από την αγορά εργασίας, ή/και μπορεί να κινδυνεύει η παραμονή ή η εξέλιξή τους σε ένα εργασιακό περιβάλλον. Τα παραπάνω έχουν συχνά ως αποτέλεσμα τα άτομα αυτά να οδηγούνται σε επισφαλή εργασία, που πολλές φορές θέτει σε κίνδυνο την σωματική και ψυχική τους υγεία. Ακόμα, ο εργασιακός αποκλεισμός που υφίστανται τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα οδηγεί και σε μια σειρά άλλων αποκλεισμών από κοινωνικά αγαθά – όπως είναι η στέγαση και η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη – και θέτει εμπόδια στην ανεξαρτησία τους και την ικανότητά τους να ορίζουν την ζωή τους, οδηγώντας τα στην φτωχοποίηση και συντηρώντας την ευαλωτότητά τους.

Επιπλέον, μορφή τρανσφοβίας αποτελεί η ψυχιατρικοποίηση των τρανς ατόμων από την ιατρική και ψυχιατρική κοινότητα. Παρά την διεθνή αποπαθολογικοποίηση της τρανς ταυτότητας υπάρχουν ακόμα προκαταλήψεις που την συνδέουν με «ψυχική διαταραχή» συντηρώντας το στίγμα και τον κοινωνικό αποκλεισμό που μπορεί να βιώσουν τα άτομα αυτά.Ακόμα, η μη παροχή δωρεάν ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης κατά την διαδικασία της φυλομετάβασης αποτελεί μορφή τρανσφοβίας.

Οι ρίζες της έμφυλης βίας (ή αλλιώς πατριαρχία & ετεροκανονικότητα)

Όλες οι παραπάνω μορφές βίας έχουν κοινή ρίζα: την πατριαρχία. Η πατριαρχία είναι το σύστημα που δημιουργεί την έμφυλη καταπίεση και αναπαράγει τα κοινωνικά στερεότυπα μέσα από προκαθορισμένους ρόλους και συμπεριφορές διασφαλίζοντας με αυτόν τον τρόπο την “κανονικότητα”. Νιώθουμε αυτήν την καταπίεση πριν καν γεννηθούμε αφού ήδη επιβάλλεται η ταξινόμηση μας με βάση το ‘βιολογικό’ φύλο σε «αγοράκι», «κοριτσάκι», «αρσενικό» και «θηλυκό». Η πατριαρχία είναι ριζωμένη βαθιά στην καθημερινότητα μας αφού επηρεάζει και διαμορφώνει το πως υπάρχουμε μέσα στην κοινωνία και πώς σχετιζόμαστε μεταξύ μας. Ο τρόπος που ζούμε, οι σχέσεις που χτίζουμε φιλικές ή ερωτικές, το τι είναι επιτρεπτό ή όχι, «φυσιολογικό» ή όχι είναι άμεσα συνυφασμένο με ηθικούς κανόνες που ποτέ μας δεν κληθήκαμε να διαμορφώσουμε, απλά τυφλά να υπακούμε.

Η δυαδικότητα του φύλου επιβάλλει όλα τα κοινωνικά χαρακτηριστικά και τις συμπεριφορές που πρέπει να έχουν τα άτομα. Για παράδειγμα, μας λένε συνεχώς ότι πρέπει να είμαστε χαρούμενες και φροντιστικές επειδή είμαστε «γυναίκες» και ταυτόχρονα μαθαίνουν σε αρρενωπότητες πως πρέπει να κρύβουν τα συναισθήματα τους και να επιδεικνύουν δύναμη και υπεροχή. Οι υποστηρικτές της δυαδικότητας επικαλούνται την επιστήμη της ιατρικής και της βιολογίας προκειμένου να παρουσιάσουν το δίπολο αυτό ως κάτι «φυσικό» και «λογικό». Έτσι, οτιδήποτε αποκλίνει από τις επιβαλλόμενες νόρμες στιγματίζεται και περιθωριοποιείται. Αυτό συμβαίνει για όσα άτομα δεν αυτοπροσδιορίζονται με βάση τα χαρακτηριστικά του φύλου που τους αποδόθηκαν πριν καν τη γέννα τους. Ακόμη και άτομα που το σώμα τους δεν εμπίπτει στα βιολογικά χαρακτηριστικά του «αρσενικού» και «θηλυκού» (όπως πχ τα ίντερσεξ άτομα) θεωρούνται «προβληματικά» και «μη φυσιολογικά». Γι’ αυτό η ανυπακοή στην ετεροκανονικότητα και τη δυαδικότητα του φύλου ενοχλεί πολύ και καταστέλλεται.

Η αναπαραγωγή του πατριαρχικού συστήματος ξεκινά από το εκπαιδευτικό σύστημα όπου παρατηρούμε να διαχέεται ο πατριαρχικός ετεροκανονικός λόγος και τοποθετεί τα άτομα από πολύ μικρή ηλικία σε έμφυλους ρόλους μέσα στο δίπολο άντρας- γυναίκα. Ήδη από τις πρώτες βαθμίδες του εκπαιδευτικού συστήματος τα παιδιά καλούνται να εκτελέσουν ρόλους που τους «αντιστοιχούν» σύμφωνα με το βιολογικό τους φύλο. Για παράδειγμα τα κορίτσια τα βάζουν να παίζουν με παιχνίδια τα οποία σχετίζονται με την φροντίδα του σπιτιού όπως είναι τα κουζινικά, κούκλες μωράκια κ.α. ενώ στα αγόρια δίνονται παιχνίδια όπως αυτοκινητάκια και όπλα, παιχνίδια που αναπτύσσουν την κίνηση και την δύναμη. Ο στόχος αυτής της διάκρισης είναι τα κορίτσια να μάθουν να φροντίζουν το σπίτι και την οικογένεια και τα αγόρια να προετοιμάζονται να γίνουν ικανοί εργάτες και ίσως ικανοί στρατιώτες για τους πολέμους των κρατών. Ο έμφυλος διαχωρισμός των παιχνιδιών, έρχεται να προστεθεί σε έναν διαχωρισμό που τα παιδιά μαθαίνουν να ακολουθούν ήδη από το σπίτι τους, με τα κορίτσια να μαθαίνουν να είναι υπομονετικές, φροντιστικές, με ενσυναίσθηση ενώ τα αγόρια μεγαλώνουν με πρότυπα που τους θέλουν δυνατούς, με ισχυρό χαρακτήρα, χωρίς περισσευούμενους συναισθηματισμούς με την ατάκα που σέρνει σε όλη του την ζωή κάθε αρρενοπώτητα από την ώρα που γεννιέται «οι άντρες δεν κλαίνε».

Από την άλλη η κοινωνία συνεχίζει στην καθημερινότητα να αναπαράγει σεξισμό και ομοφοβία/τρανσφοβια με πολλούς τρόπους πιο συνηθισμένος εκ των οποίων τα σεξιστικά αστεία που σκοπό έχουν να υποτιμήσουν και να χλευάσουν την γυναικεία υπόσταση και τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα. Σεξιστικά αστεία τα οποία στηρίζονται στην παραδοχή ότι χαρακτηριστικά που αποδίδονται σε γυναίκες είναι αρνητικά. Η ανοχή και η αναπαραγωγή τέτοιων αυτού του λόγου δημιουργεί μια κουλτούρα μισογυνισμού και κακοποίησης, είτε μιλάμε για αστεία που έχουν να κάνουν με την θέση των θηλυκοτήτων και των ΛΟΑΤΚΙ+ μέσα στην καθημερινή ζωή από το σπίτι μέχρι την δουλειά και το τρόπο διασκέδασης είτε έχουν να κάνουν με την σεξουαλικότητα και την έκφραση φύλου. Δεν είναι λίγα εκείνα τα αστεία που τολμούν να αναπαράγουν την κουλτούρα του βιασμού και ακόμα και να φτάνουν σε σημείο να γελοιοποιούν την έννοια του βιασμού. Ευτυχώς, πλέον υπάρχει όμως και μια μεγάλη μερίδα εντός της κοινωνίας μας που απαντά και σταματά αυτήν την έκφραση του σεξιστικού λόγου, αποδομώντας τον και επαναφέροντας στην επιφάνεια την προβληματική διάστασή του.

Μπάτσοι, TV, δικαστική αρχή, όλα τα καθάρματα δουλεύουνε μαζί

(ή αλλιώς θεσμική αναπαραγωγή πατριαρχίας)

Η αναπαραγωγή και η ενστάλαξη της πατριαρχίας επιτυγχάνεται μέσα από τους θεσμούς με την ανάδειξη των έμφυλων στερεοτύπων ως κανόνες ζωής αλλά ακόμα και της ανοχής στην έμφυλη βία. Δεν είναι λίγες εκείνες οι φορές που τα ΜΜΕ αναπαράγουν ειδήσεις που αφορούν περιστατικά έμφυλης βίας με μια ελαφρότητα και με μια κουτσομπολίστικη διάθεση, κάνοντας αναφορές στον τρόπο ζωής του ατόμου που κακοποιήθηκε ή/και δολοφονήθηκε υποτιμώντας τον τρόπο ζωής του και μετακυλύοντας την ευθύνη για την κακοποίησή του στο ίδιο. Φράσεις όπως, «επαγγελματίες ομοφυλόφιλοι» και «ελαφρών ηθών» αναπαράγονται ελεύθερα στα κανάλια για τα θύματα, γίνονται σωρηδόν σχόλια που αμφισβητούν την αξιοπιστία τους, τίθενται «καλοκάγαθες» ερωτήσεις γύρω από το «γιατί τόσο καιρό δεν έλεγαν κάτι». Παράλληλα, τα ΜΜΕ παρενοχλούν τα θύματα και δε σέβονται ούτε στο ελάχιστο την ιδιωτικότητά τους (όπως έγινε στην υπόθεση της 12χρονης στον Κολωνό, που δεν μπορούσε επί μέρες να βγει από το σπίτι, λόγω της παρουσίας των δημοσιογράφων), ενώ οι θύτες δεν χαίρουν της ίδιας μεταχείρισης.

Πέρα από την στοχοποίηση των θυμάτων, εξίσου μεγάλη έμφαση δίνεται και στο ξέπλυμα των δραστών. Μέσα από τα ΜΜΕ έχουμε παρακολουθήσει ξέπλυμα κακοποιητών, λόγω της κοινωνικής και ταξικής τους θέσης ενώ πολλές φορές δόθηκε δημόσιο βήμα σε κακοποιητές να δικαιολογήσουν τις πράξεις τους ή ακόμα και να λοιδορήσουν τα άτομα που είχαν κακοποιήσει. «Ευυπόληπτοι, επιφανείς πολίτες», «οικογενειάρχες που δεν είχαν δώσει δικαιώματα και όλοι τους συμπαθούσαν, με σημαντικές συνεισφορές στον έναν ή τον άλλον κλάδο», «μαγαζάτορες που απλά υπερασπίστηκαν την ιδιοκτησία τους» (δολοφονώντας έναν άνθρωπο στην υπόθεση του Ζακ Κωστόπουλου). Ακόμα όμως και τις λίγες φορές που στοχοποιούνται από τα ΜΜΕ οι κακοποιητές αυτό γίνεται αποκρύπτοντας τη συστημική διάσταση της έμφυλης βίας αποδίδοντας τις πράξεις στο γεγονός ότι οι συγκεκριμένοι δράστες είναι «τέρατα» ή «ψυχιατρικοί ασθενείς».

Ο επανατραυματισμός των επιζώντων έμφυλης βίας δεν διαπράττεται μονάχα μέσα από τα θεσμικά ΜΜΕ, αλλά και στις δικαστικές αίθουσες και στα αστυνομικά τμήματα. Άτομα τα οποία έχουν υποστεί έμφυλη βία και κακοποίηση και έχουν στραφεί για αναζήτηση βοήθειας στα αστυνομικά τμήματα, καλούνται να αποδείξουν όσα βίωσαν με τους αστυνομικούς να υποτιμούν όσα καταγγέλονται, δημιουργώντας μια συνθήκη ανασφάλειας και επανατραυματισμού. Παράλληλα, δεν είναι λίγες οι καταγγελίες από επιζώντα άτομα που αναφέρουν ότι οι μπάτσοι έχουν προσπαθήσει να τις αποτρέψουν από το να προβούν σε καταγγελία για τον κακοποιητή τους. Οι διαδικασίες καταγγελίας, ειδικά για ανήλικα άτομα, θα έπρεπε να είναι ιδιαίτερα προστατευτικές για τα επιζώντα για την αποφυγή επανατραυματισμού κάτι που φυσικά δε συμβαίνει. Δυστυχώς, δεν υπάρχει η απαραίτητη μέριμνα και η ψυχολογική στήριξη κατά την διάρκεια της κατάθεσης, αντιθέτως τα επιζώντα υποβάλλονται σε ερωτήσεις και σχόλια που δυσχεραίνουν την ψυχολογική τους κατάσταση. Δεν θα ξεχάσουμε την υπόθεση παιδοβιασμού και μαστροπείας της 12χρονης από τον Κολωνό όπου το παιδί είχε αναγκαστεί να καταθέσει αμέτρητες φορές εντός των αστυνομικών τμημάτων.

Ένα άλλο ζήτημα που αφορά τις υποθέσεις έμφυλης βίας είναι ότι οι έρευνες που διεξάγονται από την αστυνομία είναι συχνά ελλιπέστατες. Αυτό δίνει τη δυνατότητα στους δράστες να αμφισβητήσουν στο δικαστήριο την επάρκεια των αποδείξεων της ενοχής τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η υπόθεση του κακοποιητή-παιδοβιαστή Λιγνάδη, καθώς υπολογιστές και υλικό που θα ήταν ενοχοποιητικό για την υπόθεση του δεν λήφθηκε ποτέ από τους μπάτσους ή λήφθηκε με μεγάλη καθυστέρηση προσφέροντας στο Λιγνάδη τη δυνατότητα να εξαφανίσει τα ενοχοποιητικά για αυτόν στοιχεία.

Ανασταλτικός παράγοντας για τις καταγγελίες είναι και το υψηλό τους κόστος που επιβαρύνει τα επιζώντα, ένα κόστος το οποίο μπορεί να μην έχουν όλα την οικονομική ευχέρεια να καλύψουν ιδιαιτέρως αν είναι άτομα ανήλικα, άνεργα, μετανάστριες ή οικονομικά εξαρτημένα από τον κακοποιητή τους. Ενδεικτικό παράδειγμα, είναι τα ασφαλιστικά μέτρα, τα οποία έχουν πολύ υψηλό κόστος για να τεθούν σε ισχύ. Παρά το υψηλό κόστος τις περισσότερες φορές δεν επαρκούν για να αποτρέψουν την περαιτέρω κακοποίηση ή ακόμα και την δολοφονία του θύματος.

Ακόμα κι αν καταφέρει ένα επιζών άτομο να φτάσει στις δικαστικές αίθουσες για να αναζητήσει δικαιοσύνη για την κακοποίηση που έχει υποστεί εκεί αρκετές φορές βρίσκει νέα εμπόδια, είτε από την στάση των εκάστοτε δικαστών είτε ακόμα και με την ίδια την διαδικασία όπου το άτομο που έχει κακοποιηθεί καλείται να βρεθεί στην ίδια αίθουσα με τον κακοποιητή του/της. Είναι πολλά τα παραδείγματα από δικαστές και εισαγγελείς οι οποίοι με στόχο να μειώσουν τις κακοποιητικές ενέργειες του θύτη θέτουν ερωτήματα και καταθέτουν προτάσεις οι οποίες λασπολογούν κατά της επιζώσας και υποτιμούν την κακοποίηση που υπέστη. Ειδικά σε περιπτώσεις όπου ο θύτης είναι ταξικά και κοινωνικά «ανώτερος» από το επιζών άτομο παρατηρούμε μια πιο ευνοϊκή μεταχείρισή του από το δικαστήριο. Όπως στην υπόθεση του ηθοποιού Π. Φιλιππίδη ο οποίος κατηγορούνταν για βιασμό και απόπειρα βιασμού σε 3 συναδέλφισσές του. Κατά την διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας ο πρόεδρος του δικαστηρίου δεν δίστασε να ζητήσει από την μια επιζώσα να κάνει αναπαράσταση της κακοποιητικής πράξης και να καθίσει δίπλα στον θύτη (σ.σ.Φιλιππίδη). Μια πράξη η οποία ζητήθηκε από την έδρα του δικαστηρίου να πραγματοποιηθεί για να μειώσει την σοβαρότητα της καταγγελίας και η οποία συντελεί στον επανατραυματισμό και εξευτελισμό της επιζώσας εντός της δικαστικής αίθουσας.

Αυτή η στάση όμως των ΜΜΕ, των μπάτσων, των δικαστικών αρχών αλλά και ευρύτερα του εξουσιαστικού μηχανισμού εκτελεί με ακρίβεια τα βήματα μια πατριαρχικής δομής όπου ο λόγος αλλά και η ίδια η ύπαρξη μιας θηλυκότητας ή ενός ατόμου που δεν εμπίπτει στα ετεροκανονικά πρότυπα μειώνεται και τοποθετείται χαμηλότερα σε σχέση με τον λόγο και την ύπαρξη μιας αρρενωπότητας.

Μέσα στην καπιταλιστική και πατριαρχική κοινωνία οι εξουσιαστικές σχέσεις αναπτύσσονται και διατηρούνται. Τα άτομα που φέρουν πολλαπλές ταυτότητες δέχονται και πολλαπλές καταπιέσεις λόγω του φύλου, της τάξης ή της φυλής τους. Ταυτόχρονα ενισχύεται η έννοια της ιδιοκτησίας πάνω στα σώματα μας η οποία εκδηλώνεται με την έσχατη μορφή της την γυναικοκτονία και εμφυλοκτονία. Σε αυτό το πλαίσιο τα άτομα που υφίστανται οποιαδήποτε μορφή βίας ή κακοποίησης νιώθουν πως φέρουν αυτά την ευθύνη για ό,τι συμβαίνει, ότι το προκάλεσαν και υπάρχει το αίσθημα της ντροπής, οι ενοχές και ο φόβος. Αυτό συμβαίνει με την αναπαραγωγή του κανονικοποιημένου σεξιστικού λόγου, όπως είναι τα σεξιστικά αστεία, οι προσβολές κ.ο.κ, την ανοχή και συγκάλυψη από το κράτος και την κοινωνία περιστατικών που δημοσιοποιούνται, την ρομαντικοποιήση των κακοποιητών από ΜΜΕ. Δεν υπάρχει ζυγαριά ή μέτρο σύγκρισης για το τι είναι λιγότερο ή περισσότερο σεξιστικό/πατριαρχικό γιατί όλα τραυματίζουν και διαιωνίζουν τη βία.

Από την αποδόμηση στην αντίσταση (ή αλλιώς τι κάνουμε; )

Μέσα σε αυτή τη ζοφερή κατάσταση που τα περιστατικά έμφυλης βίας είναι διάχυτα στην καθημερινή μας ζωή και που οι θεσμικοί φορείς στους οποίους θα μπορούσε ένα άτομο να απευθυνθεί για βοήθεια είναι στην καλύτερη ελλιπείς και στη χειρότερη βλαπτικοί, είναι λογικό τα άτομα που βιώνουν κακοποίηση ή που είναι μάρτυρες της να νιώθουν ότι δεν μπορούν να κάνουν κάτι για να αλλάξουν την κατάσταση.

Αν θέλουμε όμως να κρατήσετε ένα συμπέρασμα διαβάζοντας αυτό το κείμενο είναι ότι αυτό δεν ισχύει.

Πράγματι, αν δούμε μεμονωμένα ένα περιστατικό, όπως μία γυναικοκτονία, πιθανότατα δε θα έχουμε τη δυνατότητα να το αποτρεψουμε… Όπως αναπτύχθηκε όμως παραπάνω η έμφυλη βία ούτε κορυφώνεται εν μία νυκτί, ούτε ασκείται από κάποια ειδική ράτσα, ούτε λαμβάνει χώρα αποκλειστικά σε σκοτεινά σοκάκια. Η έμφυλη βία δεν είναι τίποτα άλλο πέρα από την έκφραση με διαφορετικούς τρόπους και ένταση όλων των πατριαρχικών και ετεροκανονικών αντιλήψεων που μας μαθαίνουν από τη γέννα ως «φυσιολογικών». Και αυτό έχουμε τη δύναμη να το σταματήσουμε. Είναι στο χέρι μας να αποδομήσουμε τους έμφυλους ρόλους που μας μάθαν στην οικογένεια, το σχολείο, την εκκλησία, την τηλεόραση. Είναι στο χέρι μας να αμφισβητήσουμε το τι είναι «κανονικό», να συγκρουστούμε με όσους μας λένε πώς πρέπει να φερόμαστε, να ντυνόμαστε, να περπατάμε, να μιλάμε, πώς πρέπει να παίζουμε και να διασκεδάζουμε, με ποιον πρέπει να ερωτευόμαστε, πώς, που και πότε «επιτρέπεται» να εκφράζουμε τα συναισθήματά μας. Είναι στο χέρι μας να αντιληφθούμε ότι το τι θεωρείται φυσιολογικό και τι όχι δεν προκύπτει από κάποιον νόμο της φύσης, αλλά επιβάλλεται και αλλάζει κατά το δοκούν από όσους κατέχουν την εξουσία προκειμένου να διαιρούν την κοινωνική βάση για να μην αμφισβητείται η κυριαρχία τους.

Είναι πολλές οι φορές που χάσαμε. Και πολλές ακόμα που θα χάσουμε…

Είναι όμως και φορές που νικήσαμε.

Ήταν μόλις πριν 5 χρόνια που μία απλή κουβέντα σερβιτόρας -αν θες βοήθεια έλα σε μένα- έδωσε τη δύναμη στην τότε 19χρονη Ε., επιζώσα trafficking από την Ηλιούπολη, να γλιτώσει από τον κακοποιητή, μαστρωπό (και μπάτσο) Μπουγιούκο. Ήταν οι γειτόνισσες που στάθηκαν δίπλα σε γυναίκα επιζώσα ενδοοικογενειακής βίας στο Βόλο που όταν άκουσαν φωνές δεν έκαναν τα στραβά μάτια αλλά πήγαν όλες μαζί στο σπίτι της και την απεγκλώβισαν. Ήταν οι επιζώσες κακοποίησης που αντί να σωπάσουν είπαν «me too» όταν μία εξ αυτών έκανε το βήμα να δημοσιοποιήσει τι της είχε συμβεί. Ήταν το κίνημα αλληλεγγύης που κρατάει ζωντανή τη μνήμη του τι έπαθε ο/η Ζακ/Zackie Oh που δεν αφήνουν περιθώριο σε επόμενους εν δυνάμει δολοφόνους να θεωρήσουν ότι μπορούν να τη βγάλουν καθαρή όταν σκοτώνουν άτομα που αποκλίνουν από τα πρότυπα της ετεροκανονικότητας. Ήταν οι χιλιάδες κόσμου που συγκεντρώθηκαν μία μέρα μετά την κουηρφοβική επίθεση στην Αριστοτέλους που δήλωσαν ότι αυτές οι επιθέσεις δεν είναι ανεκτές.

Οι ιστορίες έμφυλης βίας είναι καθημερινές, το ίδιο όμως και οι ιστορίες αντίστασης σε αυτήν.

Είναι το να μη γελάμε με τα αστεία για το πόσο κακές οδηγοί είναι οι γυναίκες, να μη θεωρούμε ρομαντική τη ζήλια και την κτητικότητα, να μην σωπαίνουμε όταν οι φίλοι μας μιλάνε υποτιμητικά για queer άτομα, να μην θεωρούμε αυτονόητο ότι η μαμά μας θα φροντίζει τον μπαμπά μας αλλά όχι το αντίστροφο, είναι να στηρίζουμε τις συναδέλφισσες μας όταν τις παρενοχλεί το αφεντικό. Εν ολίγοις, είναι να αποδομούμε τις πατριαρχικές και ετεροκανονικές αντιλήψεις, να στεκόμαστε αλληλέγγυα με τα άτομα που έχουν βιώσει κακοποίηση και να μη δείχνουμε καμία ανοχή στις μικρές και καθημερινές εκφάνσεις της έμφυλης βίας γιατί είναι αυτές που αν δεν τις ξεριζώσουμε από την αρχή θα θεριέψουν και θα γιγαντωθούν.

Πέρα όμως από όσα μπορεί να κάνει καθεμία και καθένα(ς) από εμάς σε ατομικό επίπεδο στην καθημερινότητά της/του προκειμένου να αποτραπούν περιστατικά έμφυλης βίας, είναι σημαντικό να δημιουργούμε κοινότητες και συλλογικότητες όπως φεμινιστικές/αντιπατριαρχικές/queer ομάδες προκειμένου να αναδεικνύονται ευρύτερα αυτά τα ζητήματα, να στεκόμαστε οργανωμένα απέναντι σε περιστατικά έμφυλης βίας, να δημιουργούμε ασφαλείς χώρους που θα λειτουργούν ενδυναμωτικά για επιζώντα κακοποίησης και θα μπορούν να σπαν το καθεστώς απομόνωσης που τους επιβάλλεται και να διεκδικούμε αλλαγές σε θεσμικό επίπεδο οι οποίες μπορούν να βελτιώσουν στο σήμερα τις ζωές των ατόμων που υφίστανται κακοποίηση.

Διεκδικούμε:

• Επαρκείς δομές στέγασης θυμάτων έμφυλης/ενδοοικογενειακής βίας και εύρεση εργασίας για

να μπορούν να βιοπορίζονται όταν αποχωρούν από αυτές

• Κατάργηση του νόμου συνεπιμέλειας που αναγκάζει επιζώσες έμφυλης βίας να παραμένουν σε επαφή με τους κακοποιητές τους

• Μείωση του κόστους καταγγελίας περιστατικών έμφυλης/ενδοεικογενειακής βίας. Αλλαγή διαδικασιών για να μην επανατραυματίζονται τα επιζώντα σε αστυνομικά τμήματα ή δικαστικές αίθουσες.

• Κατοχύρωση δικαιωμάτων queer και διεμφυλικών ατόμων

• Διασφάλιση εργασιακών δικαιωμάτων των εργαζόμενων στον κλάδο της σεξεργασίας

• Ενίσχυση του δημόσιου συστήματος υγείας – κάλυψη από το σύστημα ασφάλισης των ιατρικών πράξεων που απαιτούνται για τη φυλομετάβαση

• Δημιουργία πλήρως στελεχωμένων δομών με κατάλληλα καταρτισμένο προσωπικό για στήριξη ανηλίκων θυμάτων κακοποίησης

Καμία ανοχή στην έμφυλη βία – Καμία μόνη – Κανένα μόνο

Την Τετάρτη 22 Απριλίου εντοπίστηκε νεκρή η 43χρονη Ελευθερία Γιακουμάκη, τα ίχνη της οποίας είχαν χαθεί από την Κυριακή 19 Απριλίου από τις Δαφνές Ηρακλείου. Ο 40χρονος πρώην σύντροφος της δολοφόνησε την Ελευθερία με πυροβόλο όπλο προκαλώντας τραύμα στον κρόταφο και ύστερα την εγκατέλειψε μέσα στο αυτοκίνητο της σε ένα χωράφι.

Ταυτόχρονα αυτό τον Απρίλη, ξεκίνησε στο Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο η δίκη για την γυναικοκτονία 32χρονης μητέρας δύο παιδιών, από τον σύζυγό της, τον Νοέμβριο του 2024, στο σπίτι της οικογένειας στους Αμπελόκηπους.  Ο 39χρονος κατηγορούμενος τραυμάτισε με σφυρί  και στη συνέχεια έπνιξε με καλώδιο τη σύζυγο και μητέρα των παιδιών του. Μέχρι να εντοπιστεί η νεκρή γυναίκα, στο πατάρι του διαμερίσματός ο συζυγοκτόνος ισχυριζόταν πως το θύμα είχε φύγει από το σπίτι και  έστελνε μηνύματα από το εξωτερικό, ενώ σήμερα στο δικαστήριο ο κατηγορούμενος δήλωσε ότι η πράξη του έγινε εν βρασμώ.

Οι δολοφονίες αδερφών μας από τις σχέσεις εξουσίας που δημιουργεί και συντηρεί η πατριαρχία δεν έχουν τελειωμό. Η γυναικοκτονία της Ευγενίας στο Ηράκλειο, η γυναικοκτόνία της 32χρόνης από τους Αμπελόκηπους και όλων των υπόλοιπων αδελφών μας που χάσανε τη ζωή τους από το χέρι αυτών που κάποτε αγάπησαν ή εμπιστεύτηκαν, φωτίζουν όψεις της ίδιας κοινωνικής βίας. Η γυναικοκτονία δεν είναι “της στιγμής”, δεν είναι μια πράξη που έγινε εν βρασμώ, αλλά εδράζεται σε βαθιά ριζωμένες πατριαρχικές δομές. Η γυναικοκτονία αποτελεί την έσχατη μορφή έμφυλης βίας, η οποία τροφοδοτείται από την αντίληψη της γυναίκας ως “ιδιοκτησίας” και την ανάγκη ελέγχου του γυναικείου σώματος και της ζωής.

Τα αίτια της γυναικοκτονίας/ εμφυλοκτονίας δεν είναι ψυχιατρικά, ούτε οφείλονται στην “κακιά στιγμή”. Στην καρδιά του προβλήματος βρίσκεται η ανισότητα μεταξύ των φύλων, βρίσκεται η πατριαρχία. Οι δράστες θεωρούν τη σύντροφο ή τη σύζυγό τους προέκταση του εαυτού τους και όταν εκείνη διεκδικεί την αυτονομία της (π.χ. μέσω ενός χωρισμού), ο δράστης καταφεύγει στη βία για να “τιμωρήσει” την ανυπακοή. Το αφήγημα του “εν βρασμού ψυχής” που ακούμε σε πολλές περιπτώσεις, όπως και στην περίπτωση των Αμπελοκήπων, αποτελεί συχνά μια προσπάθεια νομικής ελάφρυνσης, που στόχο επίσης έχει να υποτιμήσει τη συστηματική κακοποίηση που στις περισσότερες περιπτώσεις  προυπήρχε του εγκλήματος.

Η γυναικοκτονία/ εκφυλοκτονία δεν είναι αποτέλεσμα μόνο της πατριαρχίας, είναι και αποτέλεσμα των βαθιά κοινωνικών και ταξικών ανισοτήτων που καθορίζουν ποιές ζωές θεωρούνται σημαντικές και ποιες μπορούν να χαθούν σχεδόν αθόρυβα.  Όταν μια γυναίκα είναι φτωχή, μετανάστρια, προσφύγισσα, σεξεργάτρια, επισφαλώς εργαζόμενη ή κοινωνικά αποκλεισμένη, η ζωή της μοιάζει να έχει μικρότερη αξία στα μάτια της κοινωνίας και του κράτους. Η βία που υφίσταται συχνά αγνοείται, οι καταγγελίες της δεν λαμβάνονται σοβαρά υπόψη και η ίδια αντιμετωπίζεται σαν ένα «περιθωριακό» πρόσωπο χωρίς προστασία. Η δολοφονία της αντιμετωπίζεται ως ένα αδιευκρίνιστο “δυστύχημα” ή ως απόρροια ενός περιθωριακού τρόπου ζωής, απογυμνώνοντας το έγκλημα τόσο από την έμφυλη όσο και τη ρατσιστική του διάσταση.

Για όλες τις αδικοχαμένες αδερφές μας θα είμαστε εδώ να παλεύουμε για έναν κόσμο χωρίς διακρίσεις, χωρίς βία στα σώματα μας και χωρίς  εξουσιαστικούς μηχανισμούς που επιβάλουν θάνατο.

Είμαστε πολλές δεν κάνουμε ησυχία, το κράτος να τσακίσουμε και την Πατριαρχία

Η πατριαρχία βιάζει και σκοτώνει, στο δρόμο, στη δουλειά ποτέ καμία μόνη

Στις 28 Ιουνίου του 1969, έλαβε χώρα η εξέγερση του Stonewall, με αφορμή την έφοδο της αστυνομίας στο Gay Bar “Stonewall Inn” της Νέας Υόρκης. Το γκέι μπαρ “Stonewall Inn” ήταν πάντα ο εύκολος στόχος των αστυνομικών. Σχεδόν καθημερινά τα όργανα της καταστολής χτυπούσαν λεσβίες, τρανς και γκει άτομα. Απέναντι στη συνθήκη καταστολής και διώξεων των lgbtqi+ ατόμων τόσο σε εργασιακούς χώρους όσο και στην καθημερινότητά τους, η απάντηση δόθηκε μαχητικά στους δρόμους από την lgbtqi+ κοινότητα και από όσους στάθηκαν στο πλευρό των εξεγερμένων και διήρκησε πολλές μέρες στο κέντρο της πόλης. Κεντρικές φιγούρες της εξέγερσης ήταν η  μαύρη τρανς ακτιβίστρια Marsha P. Johnson και η λατίνα τρανς ακτιβίστρια Sylvia Rivera.

Σε αντιδιαστολή με τον τότε διεκδικητικό και εξεγερσιακό χαρακτήρα του, το θεσμικό pride στο σήμερα έχει εμπορευματοποιηθεί και έχει αφομοιωθεί σαν θεσμός από το κράτος. Διοργανώνεται μέσω κρατικών φορέων, με χρηματοδοτήσεις και χορηγίες από διάφορες εταιρείες και θεσμικά όργανα, με την αστυνομία να μεριμνά για την “ομαλή διεξαγωγή του”. Οργανώνεται μέσω κάθετων διαδικασιών που έχουν ως στόχο την καλή εικόνα που θα παρουσιαστεί προς τα έξω και όχι να ακουστούν οι φωνές και οι κοινωνικές/πολιτικές ανησυχίες των κουιρ ατόμων. Ως αποτέλεσμα τα βιώματα μας εργαλειοποιούνται με τη δικαιολογία της “συμπερίληψης” ώστε να καταφέρει να οργανωθεί αυτό το τεράστιο event. To pride για τους κρατικούς θεσμούς αποτελεί εναν ακόμα τρόπο να ξεπλύνουν τις καταπιεστικές πρακτικές τους και να αυτοπροβληθούν ως “προοδευτικοί”. Στο σήμερα, όπου το pride έχει καταντήσει ένα εμπορικό πανηγύρι, βλέπουμε χορηγούς  πολλοί εκ των οποίων συνεργάζονται με το κράτος του Ισραήλ. Είναι εξάλλου γνωστό πως το κράτος του Ισραήλ, με τη συνδρομή συμμάχων όπως και του ελληνικού κράτους παρουσιάζει το προσωπείο του προοδευτικού στα lgbtqi+ ζητήματα, διοργανώνει pride και επικαλείται τον πολύχρωμο δικαιωματισμό όταν την ίδια στιγμή αφανίζει παλαιστίνιες/ους και εφαρμόζει συνθήκη απαρτχάιντ στη Γάζα. 

Το υπάρχον σύστημα, βασισμένο και βαθιά εμποτισμένο απο τον καπιταλισμό και την πατριαρχία είναι αντιφατικό να επικαλείται απελευθέρωση απο τις έμφυλες καταπιέσεις, καθώς επωφελείται απο αυτές και το περισσότερο που  μπορεί να κάνει είναι να αφομοιώσει εν τέλει τα κουιρ και φεμινιστικά κινήματα.

Δεν υπάρχει πραγματική απελευθέρωση σε ένα κόσμο όπου η ετεροκανονικότητα και η πατριαρχία  καταπιέζουν τα σώματα μας και μας υπαγορεύουν να χωρέσουμε απο τη γέννηση μας σε ρόλους που ποτέ δεν επιλέξαμε. Ούτε σε ένα κόσμο που ακόμα οι γυναίκες και τα κουίρ άτομα δολοφονούνται και δέχονται κάθε είδους κακοποίηση. Ούτε σε έναν κόσμο όπου το ετεροπατριαρχικό κράτος ελέγχει τα σώματα και τις επιθυμίες μας, βάζοντας μας σε καλούπια για να υπηρετήσουμε τους ρόλους μας, δουλεύοντας μέχρι θανάτου, γεννώντας παιδιά για το έθνος όντας πειθήνιες και παραγωγικές. Ειδικά γνωρίζοντας πόσο αναλώσιμες είμαστε για το κεφάλαιο , πως μπορεί να μας αντικαταστήσει και εκτοπίσει όταν δεν αντλεί πια κάποιο κέρδος απο τα σώματα μας.

Είναι πραγματικά πολύ εύκολο το κυρίαρχο αφήγημα να αλλάξει και απο εκεί που υπήρχε μέριμνα για κάποια απο τα αιτήματα μας, να βρεθούμε αντιμέτωπα με επιθέσεις σε βάρος μας απο διάφορες κυβερνήσεις (όπως αυτη τη στιγμή στις ΗΠΑ με την ρητορική μίσους και επιθέσεις ενάντια σε τρανς και κουιρ άτομα) καθώς και με έναν διάχυτο κοινωνικό εκφασισμό που εξαπολύει πάνω μας το μίσος του. Δεν αποτελεί τυχαίο γεγονός οτι τα τελευταία χρόνια η άνοδος της παγκόσμιας ακροδεξιάς συνυπάρχει με το αφήγημα ενάντια στη “woke ατζέντα”, ’οπου τα κουιρ άτομα βρίσκονται και πάλι στο στόχαστρο φασιστικών πρακτικών είτε απο κυβερνήσεις είτε απο μερίδα της κοινωνίας.

Στο σήμερα σε μια συνθήκη πολέμου, γενοκτονίας , δολοφονιών μεταναστριών στο Αιγαίο και τα σύνορα, εργατικών δολοφονιών, εξαθλίωσης και υποτίμησης των ζωών μας  επιλέγουμε να βγαίνουμε στο δρόμο για να αναδείξουμε όλα τα συστήματα που μας καταπιέζουν, και να ενδυναμώσουμε το ένα την άλλη.

Κατεβαίνουμε στο δρόμο για να διεκδικήσουμε το δικαίωμα μας να υπάρχουμε όπως θέλουμε ,να ορίζουμε τα ίδια το φύλο μας και το σώμα μας ,να ερωτευόμαστε όποιο άτομο /α θέλουμε ή και να μην ερωτευόμαστε καθόλου.

Κατεβαίνουμε στο δρόμο για να σταθούμε δίπλα δίπλα φορώντας ότι θέλουμε και όπως το θέλουμε ενάντια στη ματαίωση που διασπείρουν το κεφάλαιο , η πατριαρχία και το κράτος.

Διεκδικούμε δημόσιο χώρο, να μπορούμε να αναπνέουμε, να μη φοβόμαστε στο δρόμο, στον εργασιακό χώρο ή πίσω από τις κλειστές πόρτες των σπιτιών μας.

Αντιστεκόμαστε σε λογικές που μας θέλουν να ενδιαφερόμαστε μόνο για την ιδιωτική μας ζωή και αγωνιζόμαστε για έναν κόσμο που μας χωράει όλα μέσω της συλλογικοποίησης, της οργάνωσης και του αγώνα.

Όλα μαζί σπάμε τη ντροπή και το φόβο και δημιουργούμε χώρους φροντίδας απο τα κάτω.

Ενώνουμε τις φωνές μας και τις εναντιώσεις μας απέναντι σε ένα κόσμο που γεννά πόλεμο ,φασισμό και εκμετάλλευση.

Στηρίζουμε τα καλέσματα για το Αυτοοργανωμένο Thessaloniki Pride, Σάββατο, 23 Μαΐου στο άγαλμα Βενιζέλου στις 19:00.

Πιάνοντας το νήμα των αγώνων των θηλυκοτήτων, από την πρώτη απεργία των εργατριών το 1804, μέχρι και σήμερα, οποιαδήποτε κατάκτηση μας είναι αποτέλεσμα αγώνων και οπισθοχώρηση της εξουσίας μπροστά σε αυτούς.  Τίποτα δεν μας χαρίστηκε, οι κατακτήσεις είναι αποτέλεσμα των απεργιών, των διαδηλώσεων και την δημιουργία γυναικείων σωματείων από τη μεγάλη Βρετανία μέχρι τις ΗΠΑ. Είναι αποτέλεσμα του ξεσηκωμού και των μακροχρόνιων κινητοποιήσεων των εργατριών που εναντιώθηκαν στις άθλιες συνθήκες εργασίας και στην υποτίμηση των ζώων τους από τα αφεντικά. Ωστόσο η εξουσία δεν σταμάτησε πότε να προσπαθεί να άρει όσα κερδήθηκαν με αγώνες. Γι’ αυτό οφείλουμε να συνεχίσουμε να αντιστεκόμαστε και να αγωνιζόμαστε, ειδικά σε μια εποχή που εντείνεται η καταπίεση που επιβάλλουν η πατριαρχία, το κράτος και ο καπιταλισμός.

  Ερχόμενα στο σήμερα, αποτελεί γεγονός ότι οι ζωές μας εξακολουθούν να μην έχουν σημασία για το κεφάλαιο και την εξουσία. Τα εγκλήματα των Τεμπών, της Πύλου και της Χίου να αποτελούν κάποια από τα πιο γνωστά παραδείγματα. Οι πολεμικές συγκρούσεις και οι ιμπεριλιαστικές επεμβάσεις δεν είναι καθόλου μακριά μας, με μεγαλύτερη αυτή τη στιγμή τη γενοκτονία του παλαιστινιακού λαού από το κράτος– δολοφόνο του Ισραήλ. Οι πολεμικές δαπάνες της χώρας φτάνουν τα δισεκατομμύρια, ενώ τα εργαζόμενα άτομα επιβιώνουν με μισθούς πείνας. Τα αιτήματα μας ως εργατριες συστηματικά αγνοούνται από τους εργοδότες μας, και επειδή είμαστε θυληκότητες, και επειδή είμαστε εργάτριες. Κάθε χρόνο μετράμε εργατικές δολοφονίες, με αποκορύφωμα τις 5 νεκρές εργάτριες στη βιομηχανία “Βιολάντα”, οι οποίες θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί με τα κατάλληλα μέτρα ασφαλείας. Με τις πλάτες του κράτους, οι επιχειρήσεις καταπατούν συστηματικά τους εργασιακούς νόμους, ενώ το ίδιο το κράτος φροντίζει να ξηλώνει τα εναπομείναντα εργασιακά δικαιώματα, προς όφελος του κεφαλαίου οδηγώντας στην εξάντληση τα/τις/τους εργαζόμενα/ες/ους. Η ακροδεξιά ρητορική και η νεοφιλελεύθερη πολιτική που ακολουθούν οι κυβερνήσεις παγκοσμίως, δεν διστάζουν να θυσιάζουν ακόμα και τις ζωές μας στον βωμό του κέρδους. Ενάντια σε ένα σύστημα λοιπόν, που γεννά θάνατο και εκμετάλλευση, που μας θέλει συμμορφωμένες και πειθήνιες για να εξυπηρετούμε τα συμφέροντα του κεφαλαίου, οι αγώνες μας είναι πιο επίκαιροι και επιτακτικοί από ποτέ.

Κατακτήσεις που τις θεωρούμε δεδομένες, όπως η άμβλωση, βλέπουμε να αμφισβητούνται με νέους νόμους τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ε.Ε. Ακόμα, έμπρακτα παρατηρούμε ότι οι διοικητές των νοσοκομείων αρνούνται σε άτομα με μήτρα το κατοχυρωμένο δικαίωμα τους στην ασφαλή άμβλωση. Ο λόγος, απλούστατα, ότι οι ίδιοι δεν το θεωρούν σωστό… Μέσα από την ηθική αξιολόγηση στα σώματα μας, μας επιβάλουν σε έναν εξευτελισμό και μειώνουν την αξία μας. Μέσα από τον έλεγχο στα σώματα μας προσπαθούν να μας ωθήσουν στον ιδιωτικό τομέα, κάνοντας την υγεία προτέρημα. Νομοθεσίες που απειλούν την αυτοδιάθεση μας και ωθούν σε παράνομες και επικίνδυνες επεμβάσεις με αρνητικές συνέπειες στα σώματα και την ψυχική υγεία μας. Από την άλλη στην Ελλάδα, το νέο νομοθετικό πλαίσιο περιορίζει το καθηκοντολόγιο των μαιών/ μαιευτών, με αποτέλεσμα να τους αφαιρεί την αρμοδιότητα για την ανεξάρτητη παρακολούθηση  και εκτέλεση φυσιολογικών τοκετών, αν δεν υπάρχει γιατρός στη δομή. Αυτό “απομακρύνει” τις μαίες από τις γυναίκες, μετατρέποντας την φυσιολογική γέννα από μια βιολογική διαδικασία σε  ιατρική πράξη, με κίνδυνο την περαιτέρω αύξηση των καισαρικών και ιατρικών παρεμβάσεων. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος για όσες κατοικούν σε απομακρυσμένες περιοχές και στην επαρχία, όπου δεν υπάρχουν διαθέσιμοι γιατροί, ακόμα και για επείγουσες περιπτώσεις.

Η υποτίμηση της αυτοδιάθεσης, της ελευθερίας και της ζωής μας ολόκληρης γιγαντώνεται στα σώματα των θηλυκοτήτων με την υποκρισία του κράτους και των μηχανισμών του, που σε κάθε ευκαιρία ξεπλένει και συγκαλύπτει παιδοβιαστές, μαστροπούς, γυναικοκτόνους. Με εισαγγελείς που θεωρούν ότι ένα 12χρονο παιδί μπορεί να συναινέσει σε σεξουαλικές πράξεις.  Με μπάτσους που βιάζουνε γυναίκες μέσα στα τμήματα ( όπως η υπόθεση βιασμού της 19χρονης στο ΑΤ Ομόνοιας) που δολοφονούν ρομά και μετανάστ(ρι)ες, που διώχνουν θύματα έμφυλης βίας από τα τμήματα και διατρανώνουν ότι συντελούν ενεργά στην εξάλειψη της έμφυλης βίας, επειδή έφτιαξαν …το panic button. Με δικαστικούς που διώκουν θύματα trafficking, που κατηγορούν και ρίχνουν την ευθύνη στα επιζώντα ότι δε κατήγγειλαν νωρίτερα τους κακοποιητές τους, επανατραυματίζοντας τα επιζώντα. Τα πράγματα είναι ακόμα πιο δύσκολα όταν τα άτομα που υφίστανται κακοποίηση, υφίστανται κι άλλες καταπιέσεις πέρα από τις έμφυλες, όπως οι μετανάστριες, οι τοξικοεξαρτημένες, οι φτωχές, οι κρατούμενες, οι σεξεργάτριες, τα θύματα trafficking κ.α. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν αναδεικνύονται καν οι ιστορίες τους, ενώ ακόμα κι αν ακουστούν έρχονται αντιμέτωπες/α με έντονη καχυποψία, ενώ συχνά η δεινή τους θέση τις/τα αναγκάζει να μένουν με τους καταπιεστές τους.

Επιπλέον, μέσα στη σύνθεση ενός δημόσιου χώρου που δεν χωρά οτιδήποτε θεωρείτε ως περιθωριακό και «άλλο», τα υποκείμενα που φέρουν πολλαπλές ταυτότητες εκτοπίζονται, αορατοποιούνται και δέχονται διαρκή υποτίμηση και βία. Οι τρανσφοβικές και ομοφοβικές επιθέσεις μας δείχνει ότι ο δημόσιος χώρος δεν είναι μοιρασμένος σε όλους και όλα το ίδιο. Ένας ακόμα διαχωρισμός που έρχεται από τα πάνω με θεσμικούς φορείς να αναφέρονται και να αποδέχονται μόνο δύο φύλα και να ενισχύουν το αφήγημα της ετεροκανονικότητας, κανονικοποιώντας και διαχέοντας στην κοινωνία τη σεξιστική ρητορική, την τρανσφοβία και την ομοφοβία.

΄Όσο κι αν επιδιώκουν το κράτος και το κεφάλαιο με διάφορα τεχνάσματα να υποβιβάσουν το νόημα της 8ης Μάρτη, με την απαγόρευση των απεργιακών κινητοποιήσεων στην Αθήνα από τη μια, και με τη μετατροπή της για ακόμη μια χρονιά σε καπιταλιστική γιορτή «τιμώντας την καλή σύζυγο, την καλή μητέρα, την καλή νοικοκυρά», εμείς θα είμαστε εδώ για να αναδείξουμε το πραγματικό νόημα αυτής της ημέρας. Για εμάς η 8η Μάρτη αποτελεί ημέρα μνήμης και ταξικών αγώνων ενάντια σε κράτος και κεφάλαιο.

Όλες/α μαζί αντιστεκόμαστε σε κάθε συστημική προσπάθεια υποβάθμισης των ζωών μας.

Να σταματήσουν οι εμφυλοκτονίες.

Να βάλουμε τέλος στην έμφυλη βία και καταπίεση.

Να προσδιορίζουμε εμείς τα ίδια το φύλο και την σεξουαλικότητα μας. Καμία ανοχή σε τρανσοφοβικές και ομοφοβικές επιθέσεις και συμπεριφορές.

Να σταθούμε δίπλα σε κάθε καταπιεσμένη μετανάστρια, σε κάθε καταπιεσμένη εργάτρια, σε κάθε επιζώσα έμφυλης κακοποίησης.

Να υψώσουμε ανάχωμα στις ορέξεις του κράτους και των αφεντικών που θέλουν να δουλεύουμε με μισθούς πείνας μέχρι να πεθάνουμε.*

Να σπάσουμε το φράγμα των έμφυλων διακρίσεων σε μισθολογικά ζητήματα.

Να βάλουμε φρένο στον θάνατο που σπέρνουν κράτος και κεφάλαιο με τις πλάτες των ΜΜΕ.

Διεκδικούμε δημόσια, δωρεάν και ποιοτική υγεία. Με ελεύθερες, ασφαλής  και δωρεάν αμβλώσεις/τοκετούς για όσα άτομα το επιθυμούν.

Αγωνιζόμαστε για μια κοινωνία όπου η αυτοδιάθεση του ατόμου θα είναι αυτονόητη, που η επιλογή διακοπής κύησης δε θα τίθεται σε “δημόσια διαβούλευση”.

Να μην αφήσουμε τα θύματα trafficking μόνα τους απέναντι στις αδηφάγες ορέξεις των κακοποιητών τους.

Απέναντι στο καθεστώς διαίρεσης που προσπαθεί να επιβάλλει η εξουσία αγωνιζόμαστε για έναν κόσμο αλληλεγγύης, ισότητας, ελευθερίας.
 

Τον Δεκέμβριο του 2025 γνωστοποιήθηκε η υπόθεση ομαδικού βιασμού μιας 13χρονης με καταγωγή από τις Φιλιππίνες στη Θεσσαλονίκη από άτομα ηλικίας 14-19 ετών, τα οποία κατέγραφαν τις πράξεις τους με τα κινητά τους και στη συνέχεια προχώρησαν στην ανάρτηση του υλικού στο ίντερνετ. Η υπόθεση έγινε γνωστή έπειτα από καταγγελία του κοριτσιού και σχηματισμό δικογραφίας σε βάρος των έξι ατόμων. Η επιζώσα κατέθεσε οτι στο διάστημα από τον Φεβρουάριο μέχρι τον Απρίλιο του 2025 οι εμπλεκόμενοι εκμεταλλεύτηκαν τη φιλική σχέση που είχε με έναν εξ αυτών για να την οδηγήσουν σε κοινόχρηστο χώρο πολυκατοικίας και σε τουαλέτες χώρου στάθμευσης προκειμένου να την κακοποιήσουν.

Τον ίδιο μήνα, εντοπίστηκε και εξαρθρώθηκε ένα κύκλωμα human trafficking στη Θεσσαλονίκη τα μέλη του οποίου διακινούσαν γυναίκες από χώρες της Λατινικής Αμερικής (Κολομβία, Βραζιλία, Βενεζουέλα, Παραγουάη) με ψευδείς υποσχέσεις εργασίας και τις εκμεταλλεύονταν, εξαναγκάζοντας τες σε σεξεργασία. Οι γυναίκες αμείβονταν με πολύ μικρότερα ποσά από αυτά που τους είχαν υποσχεθεί και όταν προσπαθούσαν να ξεφύγουν από αυτή την κατάσταση αντιμετώπιζαν απειλές και εκβιασμούς. Σε αυτό το κύκλωμα συμμετείχαν 15 άτομα, ενώ στη δικογραφία που σχηματίστηκε περιλαμβάνονται κι άλλα 20 άτομα με περιφερειακούς ρόλους.

Μπορεί τα 2 περιστατικά να είναι διαφορετικά αλλά έχουν κοινές ρίζες στην πατριαρχία, την αντιμετώπιση των θηλυκοτήτων ως άτομα με λιγότερη αξία. Πεποίθηση η οποία δικαιολογεί την εκμετάλλευση και κακοποίηση τους. Βλέπουμε και στις 2 περιπτώσεις πως οι επιζώσες λόγω της μεταναστευτικής τους ταυτότητας καθίστανται πιο ευάλωτες σε κακοποιητικές συμπεριφορές καθώς ο ρατσισμός ενισχύει και ενισχύεται από την πατριαρχία. Οι κακοποιητές χρησιμοποιούν τα εργαλεία του φόβου και της απειλής για να αποδυναμώσουν και να κρατήσουν σε καθεστώς εξάρτησης τις επιζώσες. Στην περίπτωση του trafficking χρησιμοποιείται επιπλέον η οικονομική χειραγώγηση και βία που ασκείται στα άτομα ώστε να νιώθουν οτι είναι μόνα και αβοήθητα. Στην περίπτωση του ομαδικού βιασμού, η βία χρησιμοποιείται ως επικύρωση της αρρενωπότητας και της επίδειξης δύναμης απέναντι στις θηλυκότητες. Σε κάθε περίπτωση οι δράστες έχουν γαλουχηθεί με την ιδέα ότι οι θηλυκότητες αποτελούν αντικείμενα τα οποία μπορούν να κατέχουν και να εκμεταλλεύονται.

Στη διαιώνιση αυτών των περιστατικών διαδραματίζει σημαντικό ρόλο και η στάση της ευρύτερης κοινωνίας, εντός της οποίας αναπαράγονται οι πατριαρχικές αντιλήψεις και η οποία τις περισσότερες φορές, αντί να στραφεί εναντίων των κακοποιητών, στρέφει το βλέμμα στα επιζώντα άτομα κατηγορώντας τα (γιατί βρισκόταν εκεί που βρισκόταν, γιατί εμπιστεύτηκαν κάποιον κτλ). Το victim blaming εντείνει το αίσθημα ντροπής και ενοχής που φέρουν συνήθως ως βάρος τα επιζώντα άτομα. Με τον τρόπο αυτό εγκαθιδρύεται κοινωνικά ένα καθεστώς σιωπής και συνενοχής απέναντι σε τέτοιες κακοποιητικές συμπεριφορές αποθαρρύνοντας πολλά άτομα να μιλήσουν για τις δικές τους εμπειρίες. Επιπλέον συχνό είναι το αφήγημα οτι ο βιαστής/ κακοποιητής είναι ένα άτομο με συγκεκριμένο προφίλ (ταξικό, φυλετικό), άτομο επικίνδυνο που “παραμονεύει” για να επιτεθεί. Στην πραγματικότητα όμως είναι άτομα καθημερινά, τις περισσότερες φορές στον κοντινό κύκλο των επιζωσών. Μπορεί να είναι συγγενείς, συνάδελφοι, αφεντικά, συμμαθητές, φίλοι, καθηγητές κτλ, γεγονός που μπορεί να καθιστά ακόμα πιο δύσκολο το να μιλήσουν τα επιζώντα.

Οι ιστορίες έμφυλης βίας είναι καθημερινές, το ίδιο όμως και οι ιστορίες αντίστασης σε αυτήν. Αν δε θέλουμε να ακούμε κάθε εβδομάδα κι άλλο ένα περιστατικό έμφυλης βίας οφείλουμε να αποδομούμε τις πατριαρχικές και ετεροκανονικές αντιλήψεις, να στεκόμαστε αλληλέγγυα με τα άτομα που έχουν βιώσει κακοποίηση και να μη δείχνουμε καμία ανοχή στις μικρές και καθημερινές εκφάνσεις της έμφυλης βίας γιατί είναι αυτές που αν δεν τις ξεριζώσουμε από την αρχή θα θεριέψουν και θα γιγαντωθούν.

Είναι στο χέρι μας να αποδομήσουμε τους έμφυλους ρόλους που μας μάθαν στην οικογένεια, το σχολείο, την εκκλησία, την τηλεόραση. Είναι στο χέρι μας να αμφισβητήσουμε το τι είναι «κανονικό», να συγκρουστούμε με όσους μας λένε πώς πρέπει να φερόμαστε, να ντυνόμαστε, να περπατάμε, να μιλάμε, πώς πρέπει να παίζουμε και να διασκεδάζουμε, με ποιον πρέπει να ερωτευόμαστε, πώς, που και πότε «επιτρέπεται» να εκφράζουμε τα συναισθήματά μας. Είναι στο χέρι μας να αντιληφθούμε ότι το τι θεωρείται φυσιολογικό και τι όχι δεν προκύπτει από κάποιον νόμο της φύσης, αλλά επιβάλλεται και αλλάζει κατά το δοκούν από όσους κατέχουν την εξουσία προκειμένου να διαιρούν την κοινωνική βάση για να μην αμφισβητείται η κυριαρχία τους.

Πέρα όμως από όσα μπορεί να κάνει καθεμία και καθένα(ς) από εμάς σε ατομικό επίπεδο στην καθημερινότητά της/του προκειμένου να αποτραπούν περιστατικά έμφυλης βίας, είναι σημαντικό να δημιουργούμε κοινότητες και συλλογικότητες όπως φεμινιστικές/αντιπατριαρχικές/κουηρ ομάδες προκειμένου να αναδεικνύονται ευρύτερα αυτά τα ζητήματα, να στεκόμαστε οργανωμένα απέναντι σε περιστατικά έμφυλης βίας, να δημιουργούμε ασφαλείς χώρους που θα λειτουργούν ενδυναμωτικά για επιζώντα κακοποίησης και θα μπορούν να σπαν το καθεστώς απομόνωσης που τους επιβάλλεται. Να διεκδικούμε αλλαγές σε θεσμικό επίπεδο οι οποίες μπορούν να βελτιώσουν στο σήμερα τις ζωές των ατόμων που υφίστανται κακοποίηση, όπως δομές φιλοξενίας για άτομα που έχουν υποστεί έμφυλη κακοποίηση και χρειάζονται ασφαλή στέγαση μακριά από τους κακοποιητες τους, δομές στήριξης για δωρεάν ψυχολογική και ιατρική υποστήριξη επιζώντων έμφυλης βίας και υποστηρικτικό πλαίσιο στο σχολικό περιβάλλον.

Στο δρόμο στη δουλεία και στο λεωφορείο όποιος απλώνει χέρι θα φεύγει με φορείο

Καμία ανοχή στην έμφυλη βία – Καμία μόνη – Κανένα μόνο

Καλούμε σε μικροφωνική συγκέντρωση

Σάββατο 7/02, 13:00, Αγίας Σοφίας με Ερμού

Την Παρασκευή 19/12, πραγματοποιήθηκε έξω από τον Ιπποπόταμο, μαγαζί εστίασης στην περιοχή της Ροτόντας, παρέμβαση ενάντια σε παρενοχλητικές/παραβιαστικές συμπεριφορές που είχαν πραγματοποιηθεί από αφεντικά σε εργαζόμενες και σε πελάτισσα του εν λόγω μαγαζιού. Η δράση, στην οποία συμμετείχαν πάνω από 80 άτομα, διοργανώθηκε από την αντιπατριαρχική ομάδα “Μαρμάγκα”, τη συλλογικότητα για τον ελευθεριακό φεμινισμό “Rabbia Viola”, την ομάδα για την ανάδυση/ανάδειξη του κουήρ φεμινισμού “Calvaluna”, την ομάδα δράσης και αλληλεγγύης “Ανάρες” και αλληλέγγυα άτομα, ενώ στηρίχθηκε και από άλλες ομάδες, όπως η Ελευθεριακή Πρωτοβουλία Θεσσαλονίκης, η Οριζόντια Κίνηση για την αναρχία και τον ελευθεριακό κομμουνισμό και συντρόφια. Κατά τη διάρκεια της παρέμβασης μοιράστηκε κείμενο στους πελάτες του μαγαζιού καθώς και σε διερχόμενες στο οποίο καταγγέλλονταν τα περιστατικά παραβίασης/παρενόχλησης, πετάχτηκαν τρικάκια, φωνάχτηκαν συνθήματα ενάντια στην έμφυλη βία και κρεμάστηκε σχετικό πανό στην περιοχή.

Η παρέμβαση είχε ως αποτέλεσμα την αποχώρηση των πελατών από το κατάστημα, την παραίτηση των υπόλοιπων εργαζομένων εις ένδειξη αλληλεγγύης, το κλείσιμο του μαγαζιού το ίδιο βράδυ και την υπολειτουργία του τις επόμενες μέρες

Μέσα στο ζόφο που περιστατικά παρενόχλησης/παραβίασης αποτελούν καθημερινότητα -ειδικά για άτομα που εργάζονται στην εστίαση- ιστορίες σαν αυτή δείχνουν πώς το «καμία μόνη/κανένα μόνο» δεν είναι ένα απλό τσιτάτο αλλά έμπρακτη στάση αλληλεγγύης η οποία μπορεί να σταθεί ανάχωμα σε τέτοια περιστατικά. Η πατριαρχία μας έχει μάθει να ντρεπόμαστε, να φοβόμαστε και να σωπαίνουμε όταν είμαστε αποδέκτες έμφυλης βίας. Ήρθε η ώρα ο φόβος να αλλάξει πλευρά.

ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ, ΣΤΗ ΔΟΥΛΕΙΑ, ΣΤΟ ΛΕΩΦΟΡΕΙΟ, ΟΠΟΙΟΣ ΑΠΛΩΝΕΙ ΧΕΡΙ ΘΑ ΦΕΥΓΕΙ ΜΕ ΦΟΡΕΙΟ

ΚΑΜΙΑ ΜΟΝΗ, ΚΑΝΕΝΑ ΜΟΝΟ»

Το όπλο του μπάτσου είναι μαγικό ρίχνει στον αέρα και βρίσκει στο ψαχνό.

Στις 6 Δεκεμβρίου του 2008 οι μπάτοι Κορκονέας και Σαραλιώτης δολοφονούν τον 15χρονο Αλέξανδρο Γρηγορόπουλο στα Εξάρχεια. Μετράμε 17 χρόνια από εκείνη την ημέρα της δολοφονίας του Αλλέξανδρου, αλλά δυστυχώς συνεχίζουμε να μετράμε και άλλες κρατικές δολοφονίες από τους ένστολους δολοφόνους της ΕΛ.ΑΣ.

Νίκος Σαμπάνης, 18 ετών δολοφονημένος από σφαίρες μπάτσου, 22/10/2021, Αθήνα

Κώστας Κάλο Φραγκούλης , 16 ετών δολοφονημένος από σφαίρα μπάτσου , 5/12/2022, Θεσσαλονίκη

Κώστας Μαθιουδάκης, 58 ετών δολοφονημένος από ξυλοδαρμό από μπάτσους, 1/9/2023, Χανιά

Μες στα πολλά θύματα της αστυνομικής βίας δεν ξεχνάμε και την υπόθεση του Βασίλη Μάγγου που υπέστη άγριο ξυλοδαρμό από μπάτσους στον Βόλο και αυτό είχε ως αποτέλεσμα την χειροτέρευση της ψυχικής και σωματικής του υγείας πράγμα που τον οδήγησε στον θάνατο στις 14/7/2020.

Οι βασανιστές και δολοφόνοι μπάτσοι είναι όλοι ελεύθεροι και οι περισσότεροι είναι εν ενεργεία αστυνομικοί. Κάτι το οποίο μας δείχνει την ουσία του κράτους και των μηχανισμών του που με αναλγησία δολοφονεί και διώκει όσους θεωρεί πως περισσεύουν, πως αντιστέκονται, πως αγωνίζονται και πως διαταράσσουν την κατα τ’άλλα “ευρύθμη” λειτουργία του.

Όμως, ο χρόνος δεν διαγράφει τη μνήμη μας. Είμαστε όλες/οι/α εδώ για να αγωνιστούμε ενάντια στην κρατική καταστολή και να σταθούμε εμπόδιο στα σχέδια του κράτους για ολοένα και μεγαλύτερη φτωχοποίηση των από τα κάτω και την σφοδρή επίθεση που εξαπολύει στον κόσμο του αγώνα, με καταστολή, βία και φυλακίσεις.

Στηρίζουμε τα ελευθεριακά αναρχικά μπλόκ που καλούν σε πορεία το Σάββατο 6 Δεκεμβρίου στις 18:00 στην Καμάρα.

Το Δεκέμβριο του 1999 η συνέλευση του ΟΗΕ όρισε την 25η Νοεμβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών, με στόχο να αναδείξει τις πραγματικές διαστάσεις αυτού του φαινομένου. Μια τέτοια ημέρα, δεν μπορεί παρά να μας βρει στον δρόμο, όχι επειδή οι παγκόσμιες ημέρες σημαίνουν κάτι ιδιαίτερο για μας, αλλά  επειδή από τη δεκαετία του ’80, που οι τότε γυναικείες οργανώσεις την  είχαν καθιερώσει άτυπα εις μνήμην των αδελφών Mirabal, διαφορετικά  Las Mariposas (οι πεταλούδες), δεν σταματήσαμε να θρηνούμε αδερφές μας. Οι αδερφές Mirabal πολέμησαν ενάντια στο δομινικανό δικτατορικό καθεστώς  του  Τρουχίγιο  και  γι’  αυτό  συνελήφθησαν,  βασανίστηκαν,  ξυλοκοπήθηκαν και στραγγαλίστηκαν μέχρι θανάτου. Μετά τη δολοφονία  τους κηρύχτηκαν «σύμβολα της λαϊκής και φεμινιστικής αντίστασης».

Ανά τον κόσμο, θηλυκότητες  και  τρανς  άτομα  όλων  των  ηλικιών είναι θύματα μιας βαθιά ανδροκρατούμενης και πατριαρχικής κοινωνίας. Κάθε μέρα υφίστανται διαφορετικές μορφές έμφυλης βίας, όπως σωματική, λεκτική, σεξουαλική, ψυχολογική, παρενόχληση, βιασμούς, σωματεμπορία, μέχρι και δολοφονία. Στην Ελλάδα, μόνο τον τελευταίο χρόνο είχαμε κάθε μήνα σχεδόν μια με δυο γυναικοκτονίες το μήνα.

Αρχικά, ο ιστός που πλέκουν δικαστήρια-αστυνομία-ΜΜΕ δεν λειτουργεί  για  να  προστατέψει  κανένα  μας.  Οι  καταγγελίες  για  κακοποιήσεις καταλήγουν στα συρτάρια αρχείων των δικαστικών αρχών, ενώ οι θύτες  δέχονται  μόνο  μια  επίπληξη  χωρίς  ουσιαστικά  να  αναλαμβάνει  κάποια  κρατική αρχή την αναμόρφωση τους και την προστασία και στήριξη των επιζώντων. Οι  θηλυκότητες  που  απευθύνονται  σε  τοπικά  αστυνομικά  τμήματα για  προστασία  δική  τους  από  τους  θύτες,  αλλά  και  για  καταγγελία των  ίδιων  των  θυτών  τους,  δεν  βρίσκουν  καμία  απολύτως  στήριξη. Αντιθέτως έρχονται αντιμέτωπες με την απαξίωση, τη δυσπιστία και ο επανατραυματισμός τους είναι δεδομένος. Οι αναπαραστάσεις των περιστατικών έμφυλης βίας στα ΜΜΕ πάλι, γίνονται με εξαιρετικά προβληματικό τρόπο, χαρακτηρίζοντας τα τις περισσότερες φορές, ως οικογενειακές τραγωδίες, με τους δράστες να αποκαλούνται  «τέρατα», καλλιεργώντας την αίσθηση πως η ίδια τους η ύπαρξη αποτελεί  μια  εξαίρεση  στην  κατά  τα  άλλα  ομαλή  λειτουργία  του  κοινωνικού συνόλου. Επιπλέον  η ψυχιατρικοποίηση και παθολογικοποίηση της βίας που ασκούν οι κακοποιητές, κυριαρχεί στον δημόσιο λόγο, ως ένα άλλο  εργαλείο βέβαια, εκρίζωσης των κοινωνικών ερεισμάτων της έμφυλης βίας.

Τα  πράγματα  είναι  ακόμα  πιο  δύσκολα  όταν  τα  άτομα  που  υφίστανται κακοποίηση,  υφίστανται  κι  άλλες  καταπιέσεις  πέρα  από  τις  έμφυλες, όπως οι μετανάστριες, οι τοξικοεξαρτημένες, οι φτωχές, οι κρατούμενες, οι  σεξεργάτριες,  τα  θύματα  traficking  κ.α.  Στις  περισσότερες περιπτώσεις δεν αναδεικνύονται καν οι ιστορίες τους, ενώ ακόμα κι αν ακουστούν έρχονται αντιμέτωπες/α με έντονη καχυποψία, ενώ συχνά η δεινή τους θέση τις/τα αναγκάζει να μένουν με τους καταπιεστές τους. Ταυτόχρονα, βρισκόμαστε σε μία περίοδο όξυνσης του κοινωνικού εκφασισμού, η οποία εκπορεύεται από τα πάνω και διαχέεται στη βάση, όπου τα άτομα με μη ετεροκανονικές ταυτότητες, αναγκάζονται να διεκδικούν ξανά και ξανά την ορατότητα και την ασφάλεια τους στον κοινωνικό ιστό. Κοινώς, διεκδικούν το αυτονόητο, να μπορούν να εκφράζουν την ταυτότητά τους ή την τρυφερότητά με τους συντρόφους τους στο δημόσιο χώρο, όπως ακριβώς και τα άτομα που εμπίπτουν στα πρότυπα της ετεροκανονικότητας. Και ενώ επιτέλους αυτό γίνεται αποδεκτό από μεγάλη μερίδα της κοινωνίας, ταυτόχρονα συντηρητικές και φασιστικές μειοψηφίες προσπαθούν να επιτεθούν σε όσα με αγώνες έχουν κατακτηθεί.

Να σημειώσουμε σε αυτό το σημείο ότι την οργή μας για τα παραπάνω, δεν την συνοδεύει η έκπληξη. Δεν μας εκπλήσσει το γεγονός πως κρατικοί θεσμοί εντείνουν την απειλή αντί να την εξαλείφουν, καθώς αφετηριακά δημιουργήθηκαν  για  να  αποτελούν  τους  κύριους  οχυρωτικούς μηχανισμούς  του  κράτους  από  οποιεσδήποτε  «εξωγενείς  ταραχές»,  με κάθε κόστος.

Όλα αυτά σε μια χρονική στιγμή που συντελείται μια γενοκτονία. Η γενοκτονία του Παλαιστινιακού λαού, το οποίο ζει όλες αυτές τις φρικαλεότητες, που δεν θα ήταν εφικτό να πραγματοποιηθούν χωρίς τη διαρκή στήριξη των κρατών της Δύσης στο φασιστικό κράτος του Ισραήλ .Οι αδερφές μας στην Παλαιστίνη, με τις πέτρες στα χέρια, έχουν  αντισταθεί όλη τη ζωή τους στη σκλαβιά, και στους εξευτελισμούς του  απαρτχάιντ από το κράτος-δολοφόνο το Ισραήλ. Γι αυτό, ενώνουμε τις φωνές μας με τις αδερφές μας σε όλο τον κόσμο  ενάντια στην αποικιοκρατία, στον πόλεμο, στα κράτη, στον καπιταλισμό,  στον φασισμό και στην πατριαρχία.

Οι queer και φεμινιστικοί αγώνες για απελευθέρωση από την πατριαρχία δεν μπορούν να συνυπάρξουν με καμία πολεμική μηχανή που διαπράττει γενοκτονία.

Δεν ξεχνάμε κανένα θύμα έμφυλης βίας, γι’ αυτό και την 25η Νοέμβρη θα  είμαστε  στον  δρόμο,  με  όπλο  την  αλληλεγγύη,  από  την  Ελλάδα μέχρι  την  Παλαιστίνη.

Η  μια  δίπλα  στο  άλλο  δηλώνουμε την εναντίωση μας σε πατριαρχία, κράτος, καπιταλισμό και οποιαδήποτε εξουσία καταδυναστεύει τις ζωές μας.

Πορεία, Τρίτη 25/11, 18:00 στην Καμάρα

Στις 18:00 θα πραγματοποιηθεί γνωριμία με τη συλλογικότητα και συζήτηση με όσα άτομα ενδιαφέρονται να γίνουν μέλη της.
Στις 19:00 θα ακολουθήσει φεμινιστικό καφενείο με θέμα “Η οικογένεια και τα έμφυλα στερεότυπα που αναπαράγει”.

** Στον χώρο κατά τη διάρκεια του καφενείου θα λειτουργεί μπαρ και θα υπάρχουν ζεστά ροφήματα.